Câu hỏi: "Tôi là giám đốc một công ty chuyên cung cấp dịch vụ kế toán và kiểm toán độc lập. Tôi nghe nói sắp tới có quy định mới về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán, đặc biệt là bổ sung thêm rất nhiều chế tài liên quan đến phòng chống rửa tiền. Xin hỏi công ty tôi cần lưu ý những nội dung nào, mức phạt, thẩm quyền xử lý ra sao và có rủi ro gì nếu không tuân thủ?"
Trả lời: Dưới đây là phần tư vấn chi tiết đối với quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán theo Nghị định 132/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 21/05/2026):
1. Nội dung chính: Nghị định 132/2026/NĐ-CP quy định khung pháp lý sửa đổi, bổ sung đối với việc xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực kế toán, kiểm toán, cụ thể bao gồm các nội dung cốt lõi sau:
- Đối tượng áp dụng: Mở rộng áp dụng các chế tài xử phạt đối với các vi phạm về phòng, chống rửa tiền tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt trong kinh doanh dịch vụ kế toán.
- Sửa đổi cách tính thời hiệu xử phạt: Phân định rất rõ thời điểm tính thời hiệu xử phạt:
+ (i) Đối với vi phạm đã kết thúc: Tính từ thời điểm chấm dứt hành vi.
+ (ii) Đối với vi phạm đang thực hiện: Tính từ thời điểm phát hiện hành vi vi phạm. (CSPL: Khoản 3 Điều 3 Nghị định 41/2018/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Điều 1 Nghị định 132/2026/NĐ-CP)).
- Bổ sung vi phạm và mức phạt về Phòng chống rửa tiền Quy định chi tiết các hành vi vi phạm trong kinh doanh dịch vụ kế toán với mức phạt tiền nghiêm khắc đối với cá nhân:
+ Không nhận biết khách hàng (KYC), không cập nhật danh sách đen, không đánh giá rủi ro rửa tiền: ) Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng.
+ Không ban hành quy định nội bộ hoặc ban hành không đúng: Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.
+ Không báo cáo giao dịch đáng ngờ, giao dịch có giá trị lớn: Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng.
+ Hành vi bị cấm (như cung cấp trái phép dịch vụ nhận tiền mặt, tạo điều kiện rửa tiền, tài trợ khủng bố): Phạt tiền tối đa lên đến 50.000.000 đồng.
(CSPL: Điều 35a Nghị định 41/2018/NĐ-CP (bổ sung bởi Điều 3 Nghị định 132/2026/NĐ-CP)).
- Nguyên tắc áp dụng mức phạt: Mức phạt tiền đối với các hành vi trên là mức phạt áp dụng đối với cá nhân. Đối với tổ chức có cùng hành vi vi phạm, mức phạt tiền sẽ gấp 02 lần mức phạt của cá nhân (tối đa lên đến 100 triệu đồng). (CSPL: Khoản 2 Điều 6 Nghị định 41/2018/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Điều 2 Nghị định 132/2026/NĐ-CP)).
- Thẩm quyền xử phạt: Bổ sung thẩm quyền của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước và quy định rõ mức phạt của các chức danh đối với cá nhân vi phạm (thẩm quyền phạt tổ chức gấp 02 lần):
+ Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán (Bộ Tài chính) và Chủ tịch UBND cấp tỉnh được quyền phạt tiền đến 50 triệu đồng.
+ Giám đốc Sở Tài chính và Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước khu vực được phạt tiền đến 40 triệu đồng,.
+ Chủ tịch UBND cấp xã được phạt tiền đến 25 triệu đồng.
(CSPL: Điều 70, Điều 70a, Điều 71 Nghị định 41/2018/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Điều 4 Nghị định 132/2026/NĐ-CP)).
2. Tác động lớn nhất: Các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ kế toán, kiểm toán độc lập và cả bộ phận kế toán nội bộ phải siết chặt hồ sơ nhận biết khách hàng, lưu vết giao dịch và liên tục cảnh báo rủi ro. Rủi ro xử phạt đối với doanh nghiệp nay không chỉ dừng lại ở các sai sót sổ sách kế toán thuần túy mà đã mở rộng sang việc bắt buộc tuân thủ chặt chẽ các quy định về phòng chống rửa tiền.
3. Rủi ro nếu không tuân thủ
- Nếu doanh nghiệp không cập nhật hồ sơ nhận biết khách hàng hoặc không đánh giá rủi ro rửa tiền, doanh nghiệp sẽ bị phạt tiền và có nguy cơ bị cơ quan chức năng đưa vào diện kiểm tra sâu hơn.
- Doanh nghiệp có thể bị tước quyền sử dụng Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán hoặc bị đình chỉ hoạt động có thời hạn nếu vi phạm ở các khung hình phạt từ Giám đốc Sở Tài chính, Chủ tịch UBND cấp Tỉnh trở lên.
- Việc hiểu sai mốc thời hiệu xử phạt theo quy định mới có thể khiến doanh nghiệp bỏ lỡ các cơ hội tự khắc phục hậu quả hoặc đánh mất thời điểm vàng để giải trình với cơ quan chức năng.
4. Kế hoạch hành động đề xuất
- Rà soát lại toàn bộ quy trình KYC/AML trong bộ phận kế toán, đặc biệt là khi cung cấp dịch vụ kế toán cho khách hàng bên ngoài, và phải hoàn thành trước ngày 21/05/2026.
- Cập nhật ngay sổ tay xử lý vi phạm nội bộ của doanh nghiệp và phổ biến mốc thời hiệu tính phạt mới theo tinh thần sửa đổi cho toàn bộ nhân sự liên quan.
5. Lưu ý và khuyến nghị dành cho khách hàng
- Xây dựng quy định nội bộ bắt buộc: Doanh nghiệp bắt buộc phải xây dựng, ban hành và áp dụng đúng quy định nội bộ về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố (bao gồm cơ chế kiểm toán nội bộ, đào tạo tuyển dụng nhân sự, phân công bộ phận phụ trách).
- Giám sát và cung cấp thông tin định kỳ: Doanh nghiệp phải tổ chức lưu trữ hồ sơ, chứng từ cẩn thận và phải báo cáo giao dịch có giá trị lớn, giao dịch đáng ngờ đúng hạn. Không nên chủ quan trong việc cung cấp hồ sơ khi cơ quan thẩm quyền yêu cầu.
