Câu hỏi
Doanh nghiệp cần thực hiện những thủ tục gì khi chấm dứt hợp đồng lao động với người lao động do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế?
Trả lời
Theo Điều 42 Bộ luật Lao động 2019, doanh nghiệp có thể chấm dứt hợp đồng lao động với người lao động trong trường hợp thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế. Tuy nhiên, việc chấm dứt hợp đồng lao động trong trường hợp này phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện và trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật. Nếu không thực hiện đúng quy định, việc chấm dứt hợp đồng lao động có thể bị xác định là trái pháp luật.
Trước hết, doanh nghiệp cần xác định việc cắt giảm lao động có thực sự thuộc trường hợp thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế theo quy định của Bộ luật Lao động hay không. Trường hợp việc thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế ảnh hưởng đến việc làm của nhiều người lao động, doanh nghiệp phải xây dựng Phương án sử dụng lao động theo Điều 44 Bộ luật Lao động 2019.
Phương án sử dụng lao động cần thể hiện các nội dung theo quy định pháp luật, trong đó bao gồm số lượng và danh sách người lao động tiếp tục được sử dụng, người lao động được đào tạo lại để tiếp tục sử dụng, người lao động chuyển sang làm việc không trọn thời gian và người lao động phải chấm dứt hợp đồng lao động; đồng thời xác định các biện pháp và nguồn tài chính bảo đảm thực hiện phương án.
Trong quá trình xây dựng và thực hiện phương án, doanh nghiệp phải trao đổi ý kiến với tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở (nếu có). Sau khi phương án được thông qua, doanh nghiệp phải thông báo công khai cho người lao động biết trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày được thông qua.
Trường hợp sau khi thực hiện các biện pháp theo Phương án sử dụng lao động mà doanh nghiệp vẫn không thể bố trí việc làm và buộc phải cho người lao động thôi việc, doanh nghiệp phải thông báo bằng văn bản cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và người lao động trước ít nhất 30 ngày kể từ ngày thực hiện việc cho thôi việc.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tài chính đối với người lao động bị chấm dứt hợp đồng lao động. Theo Điều 48 Bộ luật Lao động 2019, doanh nghiệp có trách nhiệm thanh toán tiền lương, các khoản liên quan đến quyền lợi của người lao động, thực hiện thủ tục xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và trả lại các giấy tờ đã giữ của người lao động. Trường hợp người lao động đủ điều kiện, doanh nghiệp còn phải chi trả trợ cấp mất việc làm theo quy định.
Về thời hạn thanh toán, các khoản liên quan đến quyền lợi của người lao động phải được thanh toán trong thời hạn 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động. Đối với trường hợp doanh nghiệp thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế, thời hạn này có thể kéo dài nhưng không quá 30 ngày.
Trên thực tế, doanh nghiệp có thể gặp rủi ro nếu chỉ căn cứ vào quyết định tái cơ cấu hoặc quyết định của doanh nghiệp để đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không xây dựng Phương án sử dụng lao động, không thực hiện việc trao đổi với tổ chức đại diện người lao động hoặc không thực hiện nghĩa vụ thông báo theo quy định. Những thiếu sót này có thể dẫn đến tranh chấp và làm phát sinh trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp đối với người lao động.
Kết luận
Doanh nghiệp không thể chỉ căn cứ vào lý do tái cơ cấu để ngay lập tức chấm dứt hợp đồng lao động với người lao động. Khi cắt giảm lao động do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế, doanh nghiệp cần xác định đúng căn cứ, xây dựng và thực hiện Phương án sử dụng lao động, tham vấn tổ chức đại diện người lao động, thực hiện nghĩa vụ thông báo và bảo đảm đầy đủ quyền lợi của người lao động theo quy định của Bộ luật Lao động 2019.
Việc tuân thủ đầy đủ trình tự, thủ tục không chỉ bảo đảm quyền lợi của người lao động mà còn giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro tranh chấp và trách nhiệm pháp lý khi thực hiện tái cơ cấu, cắt giảm lao động.
Nếu Quý doanh nghiệp cần tư vấn về cắt giảm lao động do tái cơ cấu, xây dựng Phương án sử dụng lao động hoặc thực hiện thủ tục chấm dứt hợp đồng lao động đúng quy định, vui lòng liên hệ SB Law để được đội ngũ luật sư và chuyên gia của chúng tôi hỗ trợ kịp thời và phù hợp với tình huống thực tế.
