Câu hỏi:
Một nhà đầu tư nước ngoài nộp hồ sơ thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam kèm theo Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp của công ty mẹ đã được cấp chứng nhận Apostille tại nước sở hữu (quốc gia thành viên Công ước La Hay 1961), nhưng chưa qua thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự tại cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam thì Phòng Đăng ký kinh doanh có chấp nhận tính hợp pháp của tài liệu này không, và trong những trường hợp ngoại lệ nào tài liệu nước ngoài được miễn hoàn toàn hợp pháp hóa lãnh sự khi sử dụng tại Việt Nam?
Trả lời:
Phòng Đăng ký kinh doanh sẽ chấp nhận tính hợp pháp của Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp chỉ có chứng nhận Apostille mà không cần hợp pháp hóa lãnh sự, với điều kiện quốc gia sở hữu của nhà đầu tư nằm trong nhóm các quốc gia thành viên có quan hệ áp dụng Công ước La Hay ngày 05 tháng 10 năm 1961 về miễn hợp pháp hóa với giấy tờ công của nước ngoài (Công ước Apostille) với Việt Nam theo Khoản 2 Điều 26 Nghị định 293/2026.
Theo đó, tùy việc giấy tờ đến từ quốc gia/vùng lãnh thổ thành viên hay không mà chứng nhận Apostille được chấp nhận hoặc từ chối. Có 3 trường hợp chính:
(1) Chứng nhận Apostille được chấp nhận (thay thế hợp pháp hóa lãnh sự) theo đoạn 2 Điều 12 của Công ước Apostille.
Chứng nhận Apostille được chấp nhận khi giấy tờ từ 125 quốc gia/vùng lãnh thổ thành viên Công ước không phản đối Việt Nam gia nhập như Mỹ, Anh, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore…. Tài liệu có tem Apostille hợp lệ chỉ cần dịch ra tiếng Việt và công chứng/chứng thực bản dịch theo khoản 1 Điều 20 Nghị định 293/2026/NĐ-CP và Điều 10 Nghị định 168/2025/NĐ-CP.
(2) Chứng nhận Apostille bị từ chối (vẫn phải hợp pháp hóa lãnh sự).
Chứng nhận Apostille bị từ chối khi giấy tờ từ các nước thành viên nhưng đã phản đối Việt Nam gia nhập Công ước như Đức, Áo, Séc hoặc chưa phát sinh hiệu lực như Thái Lan – hiệu lực từ 28/02/2027.
(3) Hoàn toàn hợp pháp hóa lãnh sự (và không cần Apostille).
Ngoài ra, có một số trường hợp hoàn toàn hợp pháp hóa lãnh sự. Căn cứ Điều 9 Nghị định 111/2011/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 196/2025/NĐ-CP), tài liệu nước ngoài được miễn hoàn toàn hợp pháp hóa lãnh sự trong 04 trường hợp:
(1) Theo Điều ước quốc tế hoặc nguyên tắc có đi có lại (Khoản 1 Điều 9): Phổ biến nhất là theo các Hiệp định tương trợ tư pháp song phương giữa Việt Nam với các nước như Nga, Pháp, Trung Quốc, Lào, Đài Loan…; tùy thuộc vào phạm vi miễn quy định trong từng hiệp định.
(2) Chuyển giao qua đường ngoại giao (Khoản 2 Điều 9): Giấy tờ được chuyển giao trực tiếp giữa cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam và nước ngoài.
(3) Theo quy định pháp luật chuyên ngành Việt Nam (Khoản 3 Điều 9): Ví dụ như bản sao Hộ chiếu hoặc thẻ căn cước nước ngoài của nhà đầu tư cá nhân/người đại diện khi đăng ký doanh nghiệp thì chỉ cần bản dịch công chứng.
(4) Cơ quan tiếp nhận không yêu cầu (Khoản 4 Điều 9): Khi cơ quan nhà nước Việt Nam không yêu cầu hoặc tự tra cứu, xác thực được tài liệu qua cơ sở dữ liệu trực tuyến chính thức/chữ ký số
Kết luận:
Kể từ ngày 11/9/2026, chứng nhận Apostille đã chính thức thay thế thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự truyền thống tại Việt Nam đối với giấy tờ công từ các quốc gia thành viên không bảo lưu phản đối theo Nghị định 293/2026/NĐ-CP. Do đó, khi chuẩn bị hồ sơ thành lập doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài, nhà đầu tư cần đối chiếu quốc tịch của công ty mẹ với danh sách áp dụng Công ước La Hay 1961 cũng như các trường hợp miễn trừ theo Điều 9 Nghị định 111/2011/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 196/2025/NĐ-CP) để lựa chọn phương thức hợp thức hóa tài liệu phù hợp, đảm bảo tính hợp lệ của hồ sơ và tối ưu thời gian thực hiện thủ tục hành chính.
Nếu Quý doanh nghiệp cần tư vấn chi tiết về vấn đề này, vui lòng liên hệ SB Law để được đội ngũ luật sư và chuyên gia hỗ trợ kịp thời.







