Câu hỏi
Tôi đang có dự định thành lập công ty cổ phần. Xin hỏi theo quy định pháp luật hiện hành, công ty cổ phần có bắt buộc phải thành lập Ban kiểm soát không? Trường hợp công ty không thành lập Ban kiểm soát thì có vi phạm pháp luật và bị xử phạt không?
Trả lời
Theo Điều 137 Luật Doanh nghiệp 2020, công ty cổ phần không bắt buộc trong mọi trường hợp phải thành lập Ban kiểm soát. Pháp luật cho phép công ty cổ phần lựa chọn một trong hai mô hình tổ chức quản lý và hoạt động.
Cụ thể, công ty cổ phần có thể lựa chọn một trong các mô hình sau:
- Mô hình thứ nhất: Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát và Giám đốc hoặc Tổng Giám đốc. Đối với mô hình này, công ty phải thành lập Ban kiểm soát. Tuy nhiên, trường hợp công ty có dưới 11 cổ đông và các cổ đông là tổ chức sở hữu dưới 50% tổng số cổ phần của công ty thì không bắt buộc phải có Ban kiểm soát.
- Mô hình thứ hai: Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị và Giám đốc hoặc Tổng Giám đốc. Với mô hình này, công ty không thành lập Ban kiểm soát, nhưng phải bảo đảm ít nhất 20% số thành viên Hội đồng quản trị là thành viên độc lập và có Ủy ban kiểm toán trực thuộc Hội đồng quản trị. Cơ cấu tổ chức, chức năng và nhiệm vụ của Ủy ban kiểm toán được quy định tại Điều lệ công ty hoặc quy chế hoạt động của Ủy ban kiểm toán do Hội đồng quản trị ban hành.
Như vậy, việc công ty cổ phần không có Ban kiểm soát không đương nhiên là vi phạm pháp luật. Công ty có thể lựa chọn mô hình quản trị không có Ban kiểm soát nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện đối với mô hình này.
Ngược lại, nếu công ty lựa chọn mô hình có Ban kiểm soát nhưng không thành lập Ban kiểm soát, hoặc công ty không thuộc trường hợp được miễn thành lập Ban kiểm soát mà cũng không tổ chức theo mô hình có Ủy ban kiểm toán theo quy định, doanh nghiệp có thể phát sinh rủi ro bị xử phạt.
Theo Điều 53 Nghị định 122/2021/NĐ-CP, hành vi không thành lập Ban kiểm soát đối với trường hợp phải thành lập Ban kiểm soát có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng. Đồng thời, doanh nghiệp còn bị buộc thành lập Ban kiểm soát theo quy định của pháp luật.
Do đó, khi xác định công ty có bắt buộc phải có Ban kiểm soát hay không, cần xem xét mô hình tổ chức quản lý mà công ty lựa chọn, số lượng cổ đông, tỷ lệ sở hữu của cổ đông tổ chức và việc công ty có đáp ứng các điều kiện để áp dụng mô hình có Ủy ban kiểm toán hay không.
Kết luận
Công ty cổ phần không bắt buộc trong mọi trường hợp phải có Ban kiểm soát. Công ty có thể lựa chọn mô hình tổ chức có Ban kiểm soát hoặc mô hình không có Ban kiểm soát nhưng có thành viên Hội đồng quản trị độc lập và Ủy ban kiểm toán trực thuộc Hội đồng quản trị.
Trường hợp công ty lựa chọn mô hình có Ban kiểm soát hoặc thuộc trường hợp bắt buộc phải thành lập Ban kiểm soát nhưng không thực hiện, doanh nghiệp có thể bị phạt từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng và buộc phải thành lập Ban kiểm soát theo quy định.
Nếu Quý doanh nghiệp cần tư vấn về lựa chọn mô hình quản trị công ty cổ phần, cơ cấu Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát hoặc Ủy ban kiểm toán, vui lòng liên hệ SB Law để được đội ngũ luật sư và chuyên gia của chúng tôi hỗ trợ phù hợp với tình hình thực tế của doanh nghiệp.
