Câu hỏi: Tôi đang thỏa thuận chấm dứt hợp đồng lao động với người lao động. Trong thời gian làm việc, công ty chưa tổ chức khám sức khỏe định kỳ nên người lao động yêu cầu thanh toán một khoản tiền tương đương chi phí khám bệnh. Tôi muốn hỏi công ty có bắt buộc phải chi trả khoản này hay không, chi phí khám sức khỏe định kỳ theo luật thuộc trách nhiệm của ai, và việc không tổ chức khám sức khỏe định kỳ có thể bị xử phạt hành chính ở mức nào?
Trả lời:
Khái niệm:
Khám sức khỏe định kỳ cho người lao động là nghĩa vụ mà người sử dụng lao động phải tổ chức theo chu kỳ luật định nhằm theo dõi tình trạng sức khỏe của người lao động và thực hiện các nội dung khám chuyên biệt trong những trường hợp pháp luật yêu cầu.
Căn cứ pháp lý: Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015
- Nghĩa vụ tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động
Người sử dụng lao động bắt buộc phải tổ chức khám sức khỏe ít nhất 01 lần hằng năm cho người lao động. Đối với người lao động làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, người lao động là người khuyết tật, người lao động chưa thành niên, người lao động cao tuổi thì phải được khám ít nhất 06 tháng một lần. Lao động nữ còn phải được khám chuyên khoa phụ sản khi khám sức khỏe theo quy định, và người làm việc trong môi trường có yếu tố nguy cơ bệnh nghề nghiệp phải được khám phát hiện bệnh nghề nghiệp.
Căn cứ pháp lý: khoản 1, khoản 2, khoản 3 Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015
- Trách nhiệm chi trả chi phí và yêu cầu thanh toán khoản tiền tương đương chi phí khám bệnh
Chi phí khám sức khỏe, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp và điều trị bệnh nghề nghiệp cho người lao động thuộc trách nhiệm chi trả của người sử dụng lao động khi thực hiện các hoạt động này. Tuy nhiên, không có chế định quy đổi tiền khám sức khỏe thành tiền mặt để chi trả trực tiếp cho người lao động, cũng như không có chế định buộc người sử dụng lao động phải bồi thường một khoản tiền tương đương nếu không tổ chức khám. Do đó, về mặt luật định, công ty không có nghĩa vụ bắt buộc phải bồi thường khoản tiền này. Vì vậy, có thể xác định rằng chi phí khám sức khỏe định kỳ theo luật người sử dụng lao động phải chi trả cho người lao động; còn việc có bắt buộc phải bồi thường hay không thì luật chưa có chế định.
Căn cứ pháp lý: khoản 4, khoản 5, khoản 6 Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015
- Xử phạt hành chính khi không tổ chức khám sức khỏe định kỳ
Nếu người sử dụng lao động không tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động thì có thể bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với mỗi người lao động bị vi phạm, nhưng tổng mức phạt tối đa không quá 75.000.000 đồng. Ngoài ra, nếu không tổ chức khám sức khỏe trước khi chuyển người lao động sang công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hơn hoặc sau khi họ bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp đã hồi phục và quay lại làm việc thì mức phạt là từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với mỗi người lao động, nhưng tổng mức phạt cũng không quá 75.000.000 đồng.
Căn cứ pháp lý: khoản 2, khoản 3 Điều 22 Nghị định 12/2022/NĐ-CP
- Khuyến nghị và lưu ý dành cho doanh nghiệp
Doanh nghiệp cần chủ động thực hiện nghĩa vụ tổ chức khám sức khỏe định kỳ. Đây không chỉ là yêu cầu bắt buộc để tránh các chế tài xử phạt từ cơ quan nhà nước, mà còn là biện pháp thiết thực để bảo vệ và duy trì chất lượng nguồn nhân lực.
Khi phát sinh các yêu cầu bồi thường hoặc hỗ trợ ngoài luật định, người lao động và người sử dụng lao động cần thương lượng trên tinh thần thiện chí. Mọi khoản tài chính thỏa thuận thành công (nếu có) phải được ghi nhận rõ ràng, minh bạch trong văn bản để ngăn ngừa tranh chấp về sau.
