Luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch công ty luật SBLAW đã có nhận định về Những điểm mới của luật đầu tư có lợi cho doanh nghiệp thông qua bài phỏng vấn trên báo đầu tư.
Luật Đầu tư sửa đổi sẽ có hiệu lực từ 1/3/2026. Theo ông điểm mới nào nổi bật có lợi cho doanh nghiệp?
Trả lời:
Luật Đầu tư sửa đổi có hiệu lực từ 01/3/2026 mang lại nhiều điểm mới, trong đó nổi bật nhất đối với doanh nghiệp là cải cách thủ tục đầu tư, tăng cường bảo đảm an toàn pháp lý và mở rộng không gian đầu tư trong các lĩnh vực mới.
Trước hết, Luật tiếp tục thu hẹp phạm vi các dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư, làm rõ thẩm quyền giữa Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ và UBND cấp tỉnh, trên cơ sở kế thừa và hoàn thiện các quy định tại Điều 30, Điều 31 và Điều 32 Luật Đầu tư 2020. Việc làm rõ tiêu chí và thẩm quyền này giúp giảm đáng kể thời gian chuẩn bị pháp lý của dự án, qua đó giảm chi phí tuân thủ và rủi ro cho doanh nghiệp.
Thứ hai, Luật Đầu tư sửa đổi đã nhấn mạnh hơn nguyên tắc bảo đảm ổn định chính sách đầu tư, được quy định tại Điều 12 Luật Đầu tư, theo đó nhà đầu tư được bảo đảm quyền lợi trong trường hợp pháp luật thay đổi theo hướng bất lợi. Quy định này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhiều dự án đầu tư có vòng đời dài, yêu cầu mức độ dự đoán pháp lý cao.
Thứ ba, Luật đã mở rộng và làm rõ cơ sở pháp lý cho các hoạt động đầu tư trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, kinh tế số, tài chính – công nghệ, qua đó tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho các mô hình kinh doanh mới. Đây là điểm then chốt giúp Việt Nam bắt kịp xu hướng phát triển toàn cầu.
Trong quá trình tư vấn khách hàng, ông thấy doanh nghiệp gặp vướng mắc gì liên quan đến môi trường đầu tư kinh doanh và khung khổ pháp lý mới nói chung, Luật Đầu tư nói riêng đã giải quyết được căn bản những vấn đề đó hay chưa?
Trả lời:
Các vướng mắc lớn nhất không nằm ở việc “thiếu luật”, mà nằm ở sự chồng chéo, thiếu nhất quán và khó dự đoán của hệ thống pháp luật đầu tư – kinh doanh. Trên thực tế, một dự án đầu tư thường chịu sự điều chỉnh đồng thời của Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Quy hoạch và nhiều nghị định hướng dẫn khác. Tuy nhiên, trình tự, tiêu chí và thẩm quyền giải quyết giữa các luật này chưa thực sự được đồng bộ, dẫn đến tình trạng cùng một dự án nhưng phải “đi lại” nhiều lần, thậm chí bị ách tắc chỉ vì cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan.
Luật Đầu tư sửa đổi có thể xem là đã tiến một bước quan trọng trong việc khắc phục tình trạng này, đặc biệt thông qua việc làm rõ hơn phạm vi áp dụng của quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư và mối quan hệ của nó với các thủ tục chuyên ngành khác. Cụ thể, Điều 30, 31 và 32 Luật Đầu tư được chỉnh sửa theo hướng thu hẹp đối tượng phải xin chấp thuận chủ trương, qua đó giảm đáng kể thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, nhất là các dự án có quy mô vừa và nhỏ hoặc dự án điều chỉnh không làm thay đổi mục tiêu đầu tư.
Bên cạnh đó, việc mở rộng nguyên tắc “nhà đầu tư được kinh doanh những gì pháp luật không cấm” tiếp tục được khẳng định tại Điều 5 Luật Đầu tư, đồng thời danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh và đầu tư kinh doanh có điều kiện tại Điều 6 và Phụ lục IV được rà soát, thu gọn và chuẩn hóa hơn. Điều này giúp doanh nghiệp dễ dự đoán rủi ro pháp lý, nhất là trong các lĩnh vực mới, lĩnh vực công nghệ cao hoặc mô hình kinh doanh chưa có tiền lệ.
Tuy nhiên, phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, Luật Đầu tư dù đã sửa đổi nhưng không thể tự mình giải quyết triệt để mọi vướng mắc, nếu các luật liên quan – đặc biệt là Luật Đất đai và các nghị định hướng dẫn – không được sửa đổi đồng bộ. Do đó, hiệu quả thực tế của Luật Đầu tư sửa đổi sẽ phụ thuộc rất lớn vào chất lượng ban hành và cách thức thực thi của hệ thống văn bản dưới luật trong thời gian tới.
