Tình huống: Tôi hiện đang kinh doanh trực tuyến và sử dụng tài khoản ngân hàng cá nhân để nhận tiền doanh thu và các khoản thu cá nhân khác không phải doanh thu. Tổng số tiền ghi có năm vừa qua là 3,5 tỷ đồng trong khi doanh thu bán hàng thực tế chỉ khoảng 2,6 tỷ đồng. Hiện tại, cơ quan thuế đang xếp tôi vào Nhóm doanh thu trên 03 tỷ và dự kiến áp dụng mức thuế suất 17% trên lợi nhuận do không chứng minh được chi phí đầu vào.
Tôi muốn hỏi: Làm thế nào để phân định đúng ngưỡng doanh thu chịu thuế để tránh bị ấn định thuế sai?
Trả lời
1. Về rủi ro xác định sai doanh thu tính thuế khi sử dụng tài khoản cá nhân
Theo quy định tại Điều 7 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2026), chính sách thuế đối với cá nhân kinh doanh được phân định dựa trên các mốc doanh thu cụ thể, trong đó có sự khác biệt rất lớn về nghĩa vụ thuế tại ngưỡng 03 tỷ đồng:
- Đối với cá nhân có doanh thu năm từ trên 500 triệu đồng đến 03 tỷ đồng: Được quyền lựa chọn cách tính thuế đơn giản là nộp theo tỷ lệ phần trăm trên phần doanh thu vượt mức 500 triệu đồng (ví dụ: 0,5% đối với phân phối hàng hóa hoặc 1,5% đối với sản xuất). Đây là cơ chế có lợi cho người kinh doanh nhỏ lẻ, sổ sách đơn giản.
- Đối với cá nhân có doanh thu năm từ trên 03 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng: Không còn được lựa chọn cách tính đơn giản nêu trên. Bắt buộc phải tính thuế dựa trên công thức: (Doanh thu - Chi phí) x Thuế suất 17%.
Về nguyên tắc, khi bạn không chứng minh được sổ sách rõ ràng, cơ quan thuế có quyền dựa vào tổng dòng tiền ghi có trên tài khoản ngân hàng để xác định doanh thu. Sai lầm lớn nhất của bạn là dùng chung một tài khoản cho tiền kinh doanh và tiền sinh hoạt cá nhân. Sao kê thể hiện tổng tiền về 3,5 tỷ đồng sẽ bị coi là căn cứ xác định doanh thu, khiến cơ quan thuế mặc định xếp bạn vào nhóm doanh thu trên 03 tỷ đồng và áp dụng thuế suất 17% trên lợi nhuận. Do bạn không có hóa đơn, chứng từ để chứng minh chi phí đầu vào, cơ quan thuế hoàn toàn có thể ấn định toàn bộ 3,5 tỷ đồng là thu nhập tính thuế, trong khi doanh thu bán hàng thực tế của bạn chỉ khoảng 2,6 tỷ đồng trong khi thực tế bạn được xếp ra thuộc nhóm trên 500 triệu đến 03 tỷ, với cách tính thuế thấp hơn.
2. Hậu quả của việc không tách bạch dòng tiền và thiếu chứng từ đầu vào
Việc sử dụng tài khoản cá nhân dẫn đến sự nhập nhằng giữa doanh thu kinh doanh và các khoản tiền riêng tư. Khi cơ quan thuế thực hiện kiểm tra, bạn sẽ đối mặt với các vấn đề pháp lý sau:
(i) Nghĩa vụ chứng minh thuộc về người nộp thuế: Cơ quan thuế sẽ coi toàn bộ 3,5 tỷ đồng là tiền bán hàng. Bạn có nghĩa vụ phải tự chứng minh số tiền chênh lệch (900 triệu) là tiền không chịu thuế (như tiền chồng gửi, tiền thu hồi nợ). Tuy nhiên, “sổ tay ghi chép cá nhân” không có giá trị pháp lý. Bạn buộc phải cung cấp được bằng chứng cụ thể như sao kê có ghi chú nội dung chuyển tiền, giấy xác nhận vay nợ hoặc các chứng từ tương đương.
(ii) Rủi ro bị ấn định thuế cao: Nếu bạn không giải trình được hoặc giải trình không đủ thuyết phục, cơ quan thuế sẽ ấn định doanh thu là 3,5 tỷ. Nghiêm trọng hơn, do bạn bán hàng online thường không lấy hóa đơn đầu vào (không chứng minh được chi phí), cơ quan thuế có thể áp dụng quy định coi “Doanh thu tương đương Lợi nhuận”. Lúc này, mức thuế 17% sẽ tính trên toàn bộ số tiền 3,5 tỷ, dẫn đến số tiền thuế phải nộp là rất lớn (gần 600 triệu đồng), gây thiệt hại nặng nề về tài chính.
Tham khảo tư vấn: Dịch vụ Luật Thuế
