Chiều 18/8/2026, tại Hà Nội, Bộ Công Thương công bố Bộ chỉ số đánh giá kết quả thực hiện các Hiệp định thương mại tự do của các địa phương năm 2025 (FTA Index 2025).
FTA Index là bộ chỉ số đầu tiên tại Việt Nam đánh giá kết quả thực hiện các FTA tại các địa phương từ góc độ doanh nghiệp. Khác với các chỉ số đánh giá năng lực cạnh tranh hay cải cách hành chính, FTA Index tập trung đo lường chất lượng thực thi các cam kết hội nhập kinh tế quốc tế và mức độ hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các FTA của chính quyền địa phương.
Theo Bộ Công Thương, FTA Index được xây dựng nhằm phản ánh hiệu quả thực thi các FTA tại địa phương, đặc biệt đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng; đồng thời cung cấp thêm thông tin cho các nhà đầu tư trong việc định hướng và đưa ra quyết định đầu tư, qua đó góp phần thu hút các dòng vốn chất lượng cao tận dụng cơ hội từ các FTA.
Về vấn đề này, luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch SBLAW đã có bài trả lời phỏng vấn kênh Vietnam TodayĐài truyền hình Việt Nam.
CÂU HỎI: Thưa ông, FTA Index là bộ chỉ số lần đầu tiên được công bố tại Việt Nam. Theo ông, đâu là điểm khác biệt và giá trị nổi bật nhất của bộ chỉ số này so với các công cụ đánh giá hiện nay như PCI hay PAR Index?
Trả lời: Trước hết, phải khẳng định sự ra đời của FTA Index là một bước đi mang tính chiến lược và rất đúng thời điểm. Điểm khác biệt căn bản cũng như giá trị lớn nhất của FTA Index nằm ở đối tượng và mục tiêu đo lường.
Nếu như PCI tập trung vào môi trường kinh doanh chung, hay PAR Index đo lường hiệu quả cải cách hành chính nội bộ của bộ máy nhà nước, thì FTA Index lại đi sâu vào chất lượng thực thi các cam kết quốc tế và mức độ thụ hưởng thực tế của doanh nghiệp.
Lần đầu tiên, chúng ta có một thước đo đánh giá xem các cơ hội từ những Hiệp định thương mại tự do (FTA) có thực sự chuyển hóa thành lợi ích kinh tế tại từng địa phương hay không.
Bộ chỉ số này lấy góc nhìn của doanh nghiệp làm trung tâm, phản ánh chân thực việc chính quyền địa phương đã đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng ưu đãi thuế quan và vượt qua các rào cản kỹ thuật ra sao.
CÂU HỎI: Sau một năm triển khai và tại thời điểm FTA Index 2025 chính thức được công bố hôm nay, theo ông, kết quả của bộ chỉ số năm nay cần được các địa phương sử dụng như thế nào để tạo ra những thay đổi thực chất trong thời gian tới?
Trả lời: Kết quả công bố ngày hôm nay không nên chỉ dừng lại ở một bảng xếp hạng thành tích, mà cần được coi là “bản đồ chẩn đoán sức khỏe” về năng lực hội nhập của từng địa phương.
Để tạo ra chuyển biến thực chất, các tỉnh, thành phố cần soi chiếu vào từng chỉ số thành phần để nhận diện rõ điểm nghẽn của mình. Nơi nào doanh nghiệp còn chưa nắm rõ quy tắc xuất xứ, nơi đó chính quyền phải tăng cường tập huấn chuyên sâu.
Nơi nào thủ tục cấp C/O hay logistics còn rườm rà, nơi đó phải cải cách ngay.
Quan trọng nhất, các địa phương cần chuyển từ tư duy “quản lý” sang tư duy “phục vụ”, chủ động thiết kế các chương trình hỗ trợ pháp lý và kết nối thị trường đúng với nhu cầu thực tế mà doanh nghiệp đang thiếu hụt.
CÂU HỎI: Ở góc độ doanh nghiệp và nhà đầu tư, liệu FTA Index có thể trở thành một trong những nguồn thông tin tham khảo quan trọng khi lựa chọn địa điểm đầu tư, đặc biệt với các dự án định hướng xuất khẩu hay không?
Trả lời: Tôi khẳng định là hoàn toàn có. Đối với các nhà đầu tư quốc tế và doanh nghiệp định hướng xuất khẩu, FTA Index sẽ đóng vai trò như một “bộ lọc niềm tin” vô cùng giá trị.
Khi quyết định rót vốn, bên cạnh hạ tầng hay chi phí nhân công, dòng vốn chất lượng cao luôn tìm kiếm những địa phương có bộ máy hành chính am hiểu luật chơi quốc tế. Một tỉnh có chỉ số FTA Index cao chứng tỏ chính quyền nơi đó có sự chuẩn bị tốt về mặt pháp lý, thủ tục hành chính thông thoáng và sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp tối đa để hưởng các ưu đãi thuế quan.
Vì vậy, FTA Index không chỉ là công cụ tham khảo cho doanh nghiệp, mà bản thân nó sẽ trở thành một “vũ khí” sắc bén giúp các địa phương thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới.
CÂU HỎI: Theo ông, cần làm gì để FTA Index không chỉ dừng lại ở việc công bố hằng năm mà thực sự trở thành một công cụ hỗ trợ điều hành chính sách và nâng cao hiệu quả thực thi FTA tại địa phương?
Trả lời: Để FTA Index phát huy tối đa hiệu lực, chúng ta cần triển khai đồng bộ ba giải pháp cốt lõi:
- Thứ nhất, gắn kết quả với trách nhiệm: Cần đưa tiêu chí thực thi FTA vào bộ chỉ số đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của lãnh đạo các sở, ngành và địa phương, tạo động lực thay đổi từ bên trong.
- Thứ hai, số hóa và công khai dữ liệu: Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về FTA trực tuyến, giúp doanh nghiệp dễ dàng tra cứu, đồng thời tạo kênh phản hồi thời gian thực về những vướng mắc phát sinh trong quá trình xuất nhập khẩu.
- Thứ ba, thiết lập cơ chế đối thoại thường xuyên: Chính quyền địa phương cần phối hợp chặt chẽ với các hiệp hội, giới luật sư và chuyên gia kinh tế để tổ chức các phiên tư vấn, tháo gỡ rào cản pháp lý kịp thời cho doanh nghiệp ngay tại cơ sở.
Xin cám ơn ông.
