SBLAW trình bày tổng quan về hệ thống thuế Việt Nam, các loại thuế chủ yếu của Việt Nam cũng như các hiệp ước thuế giữa Việt Nam và các quốc gia khác có thể có tác động đáng kể đến hoạt động của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.

Việt Nam áp dụng một bộ Luật quy định chung về thuế trên toàn quốc mà hiện tại đây đã tạo nên sự bình đẳng giữa các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Các quy định về thuế bao gồm luật/pháp lệnh/nghị quyết từ cấp cao nhất và hướng dẫn luật như nghị định, quyết định, thông tư và nhiều công văn liên quan.

Thuế TNDN được đánh vào thu nhập (Lợi nhuận) của doanh nghiệp hoặc bất kỳ loại tổ chức nào được thành lập theo pháp luật Việt Nam hoặc nước ngoài hoạt động kinh doanh tại Việt Nam hoặc phát sinh thu nhập từ Việt Nam.

Vài năm trở lại đây việc chống lại hoạt động chuyển giá (“TP”) là ưu tiên hàng đầu của cả các công ty và cơ quan thuế.

Hàng hóa và dịch vụ được sử dụng để sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng tại Việt Nam phải chịu thuế giá trị gia tăng (VAT).

THUẾ MÔN BÀI

Thuế môn bài được áp dụng cho các doanh nghiệp, văn phòng đại diện, cá nhân kinh doanh và các loại hình kinh doanh khác tại Việt Nam hàng năm.

Số tiền thuế môn bài tùy thuộc vào vốn đăng ký của người nộp thuế, hoặc số tiền cố định trong một số trường hợp nhất định.

THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP (Thuế TNDN)

Thuế TNDN được đánh vào thu nhập (Lợi nhuận) của doanh nghiệp hoặc bất kỳ loại tổ chức nào được thành lập theo pháp luật Việt Nam hoặc nước ngoài hoạt động kinh doanh tại Việt Nam hoặc phát sinh thu nhập từ Việt Nam, ngoại trừ các doanh nghiệp siêu nhỏ có thể chọn áp dụng thuế TNDN trực tiếp trên doanh thu

Khai báo và thanh toán thuế TNDN được yêu cầu (i) hàng năm; (ii) khi phát sinh (đối với một số trường hợp đặc biệt); và (iii) khi chia, M&A, chuyển đổi, giải thể hoặc đóng cửa công ty. Việc kê khai thuế TNDN hàng quý không còn cần thiết nữa (thanh toán thuế TNDN tạm thời vẫn được thực hiện trên cơ sở hàng quý).

Thuế suất

Thuế suất thuế TNDN tiêu chuẩn là 20%. Thuế cho các doanh nghiệp dầu khí được áp dụng trong phạm vi từ 32% đến 50%. Ngành tài nguyên thiên nhiên có thể có mức thuế cao hơn (khoảng 40% hoặc 50%).

Ưu đãi thuế

Ưu đãi thuế TNDN có sẵn, bao gồm thuế suất ưu đãi (10%, 15% hoặc 17%) và thời gian ưu đãi về thuế (một số năm miễn thuế và một số năm tiếp theo giảm thuế 50%) được cấp cho dự án đầu tư dựa trên hoạt động kinh doanh của họ (các doanh nghiệp được Chính phủ Việt Nam khuyến khích như y tế, giáo dục, công nghệ cao, phát triển cơ sở hạ tầng và sản xuất phần mềm) hoặc địa điểm của họ (trong các khu kinh tế đặc biệt hoặc các khu vực có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn).

Một số ưu đãi thuế TNDN bổ sung cũng có sẵn cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, xây dựng và vận chuyển với tỷ lệ lao động nữ hoặc lao động dân tộc thiểu số cao.

Quốc hội Việt Nam ban hành Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), hứa hẹn ưu đãi thuế TNDN đặc biệt cho các doanh nghiệp nhỏ bao gồm cả thuế suất ưu đãi và thời gian ưu đãi về thuế trong một khoảng thời gian cụ thể.

Ưu đãi thuế TNDN cụ thể cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa được quy định trong Luật thuế TNDN sửa đổi.

Thu nhập chịu thuế (Lợi nhuận)

Thu nhập chịu thuế được định nghĩa là chênh lệch giữa tổng doanh thu chịu thuế và tổng chi phí được khấu trừ của doanh nghiệp trong năm tính thuế.

Doanh thu chịu thuế bao gồm tất cả thu nhập từ bán hàng, cung cấp dịch vụ và thu nhập ngẫu nhiên khác tích lũy cho doanh nghiệp từ bất kỳ hoạt động kinh doanh nào, bất kể doanh thu có được từ Việt Nam hay ở nước ngoài và đã được thu hay không.

Thông thường, các chi phí được khấu trừ thuế trên cơ sở chúng có liên quan đến kinh doanh và được hỗ trợ bởi các hóa đơn/chứng từ hợp pháp và không được xác định cụ thể là không được khấu trừ. Đối với việc mua hàng hóa hoặc dịch vụ có giá trị từ 20 triệu đồng (đã bao gồm VAT) trở lên, cũng cần có bằng chứng thanh toán không dùng tiền mặt.

Chuyển lỗ 

Doanh nghiệp được phép chuyển số lỗ liên tục và hoàn toàn của một năm tài chính để bù vào thu nhập chịu thuế trong tương lai trong khoảng thời gian lên tới năm năm kể từ năm tiếp theo năm phát sinh lỗ.

Quy định về chuyển giá

Việt Nam ban hành các quy định về chuyển giá từ năm 2005, cung cấp khung pháp lý chính cho việc xác định và kiểm toán các hoạt động Chuyển giá tại Việt Nam.

Mấy năm trở lại đây hoạt động chuyển giá (“TP”) là ưu tiên hàng đầu của cả công ty và cơ quan thuế.

Nguyên tắc là các giao dịch giữa các bên liên quan phải được thực hiện trên cơ sở độc lập. Việc không tuân thủ nguyên tắc này ngụ ý việc tiếp xúc với việc đánh giá lại giá hoặc lợi nhuận cho các mục đích thuế có thể đi kèm với các chế tài và phí lãi suất (trong một chừng mực nào đó, điều này có nghĩa là cơ quan thuế có thể đặt giá chuyển nhượng cho công ty nếu không có văn bản chuyển giá hỗ trợ). Các điều chỉnh đòi hỏi hậu quả rộng hơn về mặt hồ sơ thuế thay đổi và có thể công khai bất lợi.

Về các văn bản cần thiết, doanh nghiệp có các giao dịch của bên liên quan phải nộp bản kê khai các giao dịch với các bên có quan hệ liên kết trong năm (sẽ được nộp cho cơ quan thuế hàng năm cùng với tờ khai thuế TNDN cuối năm) và chuẩn bị Hồ sơ giá chuyển nhượng như bằng chứng của nguyên lý độc lập.

Từ năm 2017, chuyển giá thậm chí còn có tầm quan trọng lớn hơn với các hướng dẫn chuyển giá mới và các biện pháp kiểm soát gia tăng.

Chính phủ và Bộ Tài chính đã ban hành Nghị định số 20/2017/NĐ-CP ngày 24/02/2017 (“Nghị định 20”) và Thông tư số 41/2017/TT-BTC ngày 28/4/2017 (“Thông tư 41”), qua đó cho thấy sự thay đổi lớn của chế độ Chuyển giá trong nước kể từ khi thực hiện Thông tư số 66/2010/TT-BTC năm 2010, bao gồm một số điểm tác động như sau:

  • Nghị định 20 quy định về chi phí được khấu trừ đối với một số trường hợp cụ thể trong đó người nộp thuế có các giao dịch liên kết với bên liên quan và một bộ biểu mẫu khai báo giá chuyển nhượng mới với các yêu cầu công bố chi tiết hơn nhiều.
  • Nghị định 20 thông qua các phần trong hướng dẫn mới cho Kế hoạch hành động của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế về Cơ sở tính thuế và chuyển lợi nhuận (“BEPS”), theo đó, Hồ sơ giá chuyển nhượng được trình lên cơ quan thuế Việt Nam không chỉ bao gồm các báo cáo địa phương của người nộp thuế Việt Nam, mà cũng có thể yêu cầu báo cáo Tệp tin toàn cầu và Lợi nhuận liên quốc gia (“CbC”) cho cả nhóm. Nghị định cũng quy định rõ ràng yêu cầu văn bản giá chuyển nhượng ba tầng như vậy phải có sẵn trước ngày nộp thuế TNDN cuối năm.
  • Nghị định cho phép người nộp thuế được miễn nghĩa vụ nộp Hồ sơ giá chuyển nhượng (mặc dù vẫn phải nộp tờ khai giá chuyển nhượng hàng năm và chứng minh các nguyên tắc độc lập trong việc định giá với các bên liên quan trong trường hợp bị thách thức) trong các trường hợp sau:

+ Trường hợp người nộp thuế có tổng doanh thu phát sinh trong năm tính thuế dưới 50 tỷ đồng và tổng giá trị tất cả các giao dịch được kiểm soát của họ dưới 30 tỷ đồng.

+ Trường hợp người nộp thuế đã ký kết Thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (“APA”) và tuân thủ để gửi báo cáo APA hàng năm.

+ Khi người nộp thuế thực hiện các hoạt động đơn giản, không phải chịu doanh thu và chi phí từ khai thác và sử dụng tài sản vô hình, có doanh thu dưới 200 tỷ đồng và áp dụng tỷ suất lợi nhuận thuần trước lãi suất và thuế (EBIT) trên các tỷ lệ doanh thu: Chức năng phân phối: 5%; Chức năng sản xuất: 10%; và chức năng gia công: 15%.

Để chắc chắn về phương pháp thiết lập phạm vi độc lập, các doanh nghiệp có thể xem xét áp dụng cho APA, điều này đã được chứng minh là công cụ lập kế hoạch thuế quan trọng. Việt Nam đã ban hành Thông tư số 201/2013/TT-BTC hướng dẫn chi tiết về việc áp dụng APA trong quản lý thuế. Theo APA, người nộp thuế đồng ý với cơ quan thuế về việc định giá trước các giao dịch của bên liên kết trong thời gian có hiệu lực tối đa là năm năm (với thời gian gia hạn thêm năm năm trong một số trường hợp). Quá trình áp dụng tổng thể được thực hiện thông qua các giai đoạn khác nhau (đánh giá chiến lược APA, tham vấn trước khi điền, chuẩn bị tài liệu APA chính thức, nộp và đàm phán với thuế, và hoàn thiện APA).

THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG (VAT)

Thông thường, hàng hóa và dịch vụ được sử dụng cho mục đích sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng tại Việt Nam phải chịu thuế VAT.

Các mức thuế VAT khác nhau (0%, 5% và 10%) hoặc miễn thuế VAT được áp dụng cho các loại hàng hóa và dịch vụ khác nhau:

Miễn thuế VATMột số hàng hóa và dịch vụ được miễn thuế VAT như dịch vụ y tế hoặc dịch vụ thú y, một số loại dịch vụ bảo hiểm, hoạt động tài chính nhất định.
0% VAT Chủ yếu áp dụng cho hàng hóa / dịch vụ xuất khẩu
5% VAT Thường áp dụng cho các lĩnh vực của nền kinh tế liên quan đến việc cung cấp các hàng hóa và dịch vụ thiết yếu
10% VATLà mức thuế “tiêu chuẩn”

 

Có hai phương pháp khai thuế VAT:

  • Phương pháp trực tiếp, trong đó VAT sẽ được áp dụng theo tỷ lệ phần trăm trực tiếp trên doanh thu (đối với một số trường hợp) hoặc trên giá trị gia tăng của Công ty.
  • Phương thức khấu trừ trong đó người nộp thuế phải chịu thuế VAT đầu vào cho chi phí và thuế VAT đầu ra cho việc bán hàng hóa và dịch vụ và chỉ phải trả số tiền thuế VAT đầu ra vượt quá số tiền thuế VAT đầu vào có thể được nộp vào cơ quan thuế.

Doanh nghiệp nếu áp dụng phương thức khấu trừ phải đáp ứng một số điều kiện nhất định, như tuân thủ các quy định kế toán và hóa đơn hiện hành và có doanh thu hàng năm là 1 tỷ đồng (hoặc cao hơn) cho phép công ty tự động áp dụng phương thức khấu trừ; trong khi những doanh nghiệp khác vẫn có thể chọn áp dụng phương thức khấu trừ với một số điều kiện bổ sung (như đầu tư vào tài sản cố định, máy móc, công cụ, … hoặc có hợp đồng cho thuê địa điểm kinh doanh).

HÓA ĐƠN

Doanh nghiệp có thể sử dụng hóa đơn in sẵn, hóa đơn tự in hoặc hóa đơn điện tử. Mẫu hóa đơn thuế phải chứa các mặt hàng theo quy định và được thông báo cho cơ quan thuế địa phương trước khi đưa vào sử dụng.

THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN

Thuế TNCN được áp dụng cho thu nhập chịu thuế của cá nhân. Do đó, theo nguyên tắc chung, Thuế TNCN là trách nhiệm của các cá nhân, tuy nhiên, các quy định về thuế TNCN bao gồm khái niệm khấu trừ thuế tại nguồn, trong đó Công ty bắt buộc phải khấu trừ thuế trước khi nộp thu nhập cho nhân viên của mình và nộp thuế khấu trừ cho cơ quan thuế.

Khi các cá nhân được trả công trên cơ sở cộng gộp, người trả thu nhập chịu trách nhiệm khấu trừ thuế TNCN trước khi thanh toán cho các cá nhân và nộp thuế khấu trừ cho cơ quan thuế.

Nếu tiền công dựa trên cơ sở ròng, người trả thu nhập phải chịu tổng thu nhập ròng, tính số tiền thuế TNCN và nộp thuế TNCN đó cho cơ quan thuế.

Thu nhập chịu thuế

Thu nhập chịu thuế bao gồm thu nhập từ việc làm, thu nhập từ kinh doanh, thu nhập từ đầu tư vốn, thu nhập từ chuyển nhượng vốn, thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản và thu nhập chịu thuế khác.

Thu nhập từ việc làm là hình thức phổ biến nhất, vì vậy dưới đây sẽ tập trung hơn vào danh mục này.

Cụ thể, thu nhập từ việc làm chịu thuế bao gồm thu nhập dưới dạng tiền lương, tiền công, thù lao, phụ cấp (không bao gồm trợ cấp cho độc tính và nguy hiểm, trợ cấp khuyến khích, trợ cấp khu vực, trợ cấp thôi việc, trợ cấp chấm dứt, các khoản phụ cấp khác do Quỹ Bảo hiểm xã hội chi trả, …), thu nhập từ thành viên của hiệp hội doanh nghiệp, hội đồng quản trị, ban kiểm soát, hội đồng quản lý và các tổ chức khác và các lợi ích khác bằng tiền mặt hoặc hiện vật.

Tình trạng cư trú

Việc đánh thuế người nước ngoài theo quy định hiện hành của Việt Nam hoàn toàn dựa vào tình trạng cư trú của người đó tại Việt Nam trong năm tính thuế liên quan. Nói chung, có hai loại người nộp thuế nước ngoài theo quy định của Việt Nam:

Cá nhân cư trú: Người nước ngoài được coi là cá nhân cư trú nếu người này có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm tính thuế, hoặc nếu người này ở lại Việt Nam dưới 183 ngày nhưng có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam (mặc dù, người nước ngoài trong trường hợp sau có thể được coi là không cư trú tại Việt Nam nếu người đó có thể chứng minh cư trú thuế ở quốc gia khác).

Điều này có thể được xem xét lại theo các quy định của Hiệp định thuế tránh đánh thuế hai lần có liên quan có thể áp dụng.

Người nộp thuế cư trú phải chịu thuế TNCN ở mức thuế suất với tỷ lệ cận biên cao nhất là 35% trên thu nhập toàn cầu của người này.

Cá nhân không cư trú: Người nước ngoài được coi là người không cư trú tại Việt Nam nếu người này không đáp ứng các điều kiện trên của người nộp thuế cư trú.

Người nước ngoài không thường trú trong tình huống này chỉ bị áp thuế 20% đối với thu nhập phát sinh từ Việt Nam của mình.

Các khoản giảm trừ

Khoản giảm trừ cho phép người nộp thuế cư trú có thu nhập từ công việc chịu thuế, bao gồm đóng góp bảo hiểm bắt buộc, từ thiện, đóng góp nhân đạo và giảm trừ gia đình.

Đặc biệt, giảm trừ gia cảnh bao gồm giảm trừ cho chính người nộp thuế (9 triệu đồng mỗi tháng) và giảm trừ cho người phụ thuộc của họ (3,6 triệu đồng mỗi người phụ thuộc mỗi tháng).

Thuế suất

Thuế thu nhập từ việc làm của cư dân bị đánh thuế bằng thuế suất lũy tiến:

Bậc thuếPhần thu nhập tính thuế/nămKhoảngPhần thu nhập tính thuế/thángKhoảngThuế suất
 (triệu VNĐ)USD (triệu VNĐ)USD(%)
1Đến 602,583Đến 52155
2Trên 60 đến 1202,583-5,166Trên 5 đến 10215-43010
3Trên 120 đến 2165,166-9,298Trên 10 đến 18430-77515
4Trên 216 đến 3849,298-16,530Trên 18 đến 32775-1,37820
5Trên 384 đến 62416,530-26,862Trên 32 đến 521,378-2,23825
6Trên 624 đến 96026,862-41,326Trên 52 đến 802,238-3,44430
7Trên 96041,326+Trên 803,44420

 

Lưu ý: Thu nhập việc làm có thể đánh giá là thu nhập chịu thuế sau khi khấu trừ hoặc chi phí cho phép.

Chuyển đổi sang USD được quy đổi VNĐ/USD là 23.230 theo thông báo của Vietcombank kể từ ngày 30 tháng 6 năm 2019.

Thu nhập khác

Thu nhập khác bị đánh thuế ở mức cố định, được tóm tắt như sau:

STTLoại thu nhậpCá nhân cư trúCá nhân không cư trú
1Thu nhập từ chuyển nhượng vốn20%0,1% tiền bán hàng
2Thu nhập từ kinh doanh0,5%-5% doanh thu (tùy thuộc vào loại thu nhập kinh doanh)
3Thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán0,1% tiền bán hàng
4Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản2% tiền bán hàng
5Thu nhập từ trúng thưởng/thừa kế/quà tặng10% cho phần vượt quá 10 triệu đồng
6Thu nhập từ nhượng quyền thương mại5% trên phần vượt quá 10 triệu đồng
7Lãi/cổ tức5%

 

THUẾ NHÀ THẦU

Thuế nhà thầu, thường được gọi là chế độ thuế giữ lại toàn diện, bao gồm thuế VAT và thuế TNDN (hoặc thuế TNCN), và được áp dụng đối với các thực thể/cá nhân nước ngoài không có tư cách pháp nhân tại Việt Nam nhưng thực hiện kinh doanh tại đây hoặc kiếm thu nhập ở đây như nhà thầu nước ngoài.

Về cơ bản Thuế nhà thầu được áp đặt trong các trường hợp sau đây:

  • Bán hàng hóa/hàng hóa nước ngoài tại Việt Nam (ví dụ: địa điểm giao hàng nằm trong lãnh thổ Việt Nam hoặc theo đó, đơn vị nước ngoài vẫn kiểm soát quyền sở hữu/chất lượng/giá cả hoặc chịu một số chi phí liên quan đến phân phối hàng hóa tại Việt Nam);
  • Bán hàng hóa/hàng hóa nước ngoài có liên quan đến các dịch vụ được thực hiện tại Việt Nam, bao gồm nhưng không giới hạn ở việc lắp đặt, vận hành và bảo trì;
  • Tổ chức nước ngoài cung cấp dịch vụ tại Việt Nam (với một số ngoại lệ nhất định);
  • Thu nhập khác nhận được ở Việt Nam dưới mọi hình thức (không phân biệt địa điểm nơi kinh doanh được thực hiện).

Các quy định hiện hành cung cấp ba phương pháp nộp thuế nhà thầu, dẫn đến các vị trí phải nộp thuế khác nhau, mỗi bên chịu trách nhiệm quản lý thuế cũng như các yêu cầu tuân thủ kế toán khác do nhà thầu nước ngoài và bên Việt Nam thực hiện.

Phương pháp kê khai (hay được gọi là Phương pháp VAS)Nhà thầu nước ngoài áp dụng Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS), trả thuế VAT theo phương thức khấu trừ và chịu trách nhiệm trả thuế TNDN trên lợi nhuận ròng kiếm được từ dự án / hợp đồng theo tỷ lệ áp dụng, tương tự như doanh nghiệp Việt Nam
Phương pháp trực tiếp (hay còn gọi là Phương pháp nhà thầu)Nhà thầu nước ngoài trả thuế nhà thầu trên cơ sở giữ lại. Thuế nhà thầu áp dụng ở nhiều mức giá khác nhau, tùy thuộc vào tính chất / phạm vi của hợp đồng. Bên ký kết Việt Nam có trách nhiệm đăng ký hợp đồng với cục thuế địa phương và giữ lại và trả thuế nhà thầu áp dụng cho cục thuế địa phương.
Phương pháp hỗn hợpĐây là sự kết hợp của hai phương pháp trên. Thuế VAT được khai bằng phương thức khấu trừ (giống như Phương thức kê khai), trong khi thuế TNDN được khai báo trên cơ sở giữ lại (giống như Phương thức trực tiếp)

 

Các mức thuế được coi là thuế nhà thầu như sau:

Hoạt động kinh doanhTỷ lệ thuế VATTỷ lệ Thuế TNDN
Thương mại: phân phối, cung cấp hàng hóa, nguyên liệu, cung ứng máy móc thiết bị; phân phối hàng hóa, nguyên liệu, vật tư, máy móc thiết bị gắn liền với dịch vụ tại Việt Nam (bao gồm cả hàng hóa được cung cấp dưới dạng xuất khẩu trong nước, trừ hàng hóa được xử lý theo hợp đồng gia công với các đơn vị nước ngoài): cung cấp hàng hóa theo IncotermsKhông xác định1%
Dịch vụ, cho thuê máy móc thiết bị, bảo hiểm, cho thuê dầu5%5%
 

Dịch vụ quản lý nhà hàng / khách sạn / sòng bạc

5%10%
Cho thuê máy bay, động cơ máy bay, phụ tùng máy bay và tàu biển5%2%
Xây dựng và lắp đặt VỚI cung cấp vật liệu, máy móc và thiết bị3%2%
 

Xây dựng và lắp đặt KHÔNG cung cấp vật liệu, máy móc và thiết bị

5%2%
Sản xuất, vận chuyển và dịch vụ cung cấp hàng hóa3%2%
Chuyển nhượng chứng khoán, chứng chỉ tiền gửi, nhượng lại tái bảo hiểm ở nước ngoài, hoa hồng tái bảo hiểmKhông xác định0.1%
Dịch vụ tài chính phái sinhKhông xác định2%
Lãi suất cho vayKhông xác định5%
Thu nhập từ tiền bản quyềnKhông xác định hoặc 5%10%
Khác2%2%

 

THUẾ XUẤT KHẨU VÀ THUẾ NHẬP KHẨU

Thuế xuất khẩu chủ yếu được áp dụng cho các sản phẩm nông nghiệp (ví dụ: gạo, lâm sản và cá) và khoáng sản tự nhiên.

Thuế suất có thể lên tới 40% và được áp dụng theo giá F.O.B của hàng hóa xuất khẩu.

Thuế nhập khẩu được tính trên một phạm vi rộng hơn của hàng hóa. Thuế suất được tính phụ thuộc vào loại sản phẩm và nguồn gốc hàng hóa.

Có ba loại thuế suất như sau:

  • Mức giá ưu đãi được áp dụng cho hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia có áp dụng quy chế Tối Huệ Quốc (MFN) với Việt Nam;
  • Giá thông thường áp dụng cho hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia khác. Đây là 150% tỷ lệ ưu đãi áp dụng cho các quốc gia MFN; và
  • Mức giá ưu đãi đặc biệt áp dụng cho hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia có ưu đãi đặc biệt, thỏa thuận với Việt Nam, ví dụ: các nước thành viên ASEAN thuộc CEPT và các nước thành viên EU theo Hiệp ước Dệt may giữa Việt Nam và EU.

Việt Nam đang trong quá trình thúc đẩy nhập khẩu và hợp tác với một số quốc gia (bao gồm các nước ASEAN, Ấn Độ, Úc / New Zealand, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Chile, Eurasia, EU) thông qua nhiều hiệp định thương mại song phương và đa phương để giảm thuế suất hải quan và bãi bỏ các rào cản thương mại phi thuế quan dựa trên các hiệp ước có liên quan.

Cột mốc đáng chú ý là Hiệp định EVFTA và EVIPA giữa EU và Việt Nam vừa được ký kết vào ngày 30 tháng 6 năm 2019.

 

THUẾ VÀ LỆ PHÍ KHÁC

Thuế tiêu thụ đặc biệt

Thuế tiêu thụ đặc biệt chỉ áp dụng đối với một số loại hàng hóa như thuốc lá, bia, rượu, ô tô, xe máy, máy bay, du thuyền, điều hòa không khí, xăng dầu, …, Và các dịch vụ như chạy vũ trường, sòng bạc, đi kinh doanh, xổ số kinh doanh. Tỷ lệ thuế đặc biệt dao động từ 5% đến 150%.

Thuế tài nguyên

Thuế tài nguyên được áp dụng đối với các tổ chức hoặc cá nhân khai thác tài nguyên thiên nhiên như khoáng sản, tài nguyên rừng, thủy sản và nước tự nhiên,  … Thuế suất dao động từ 0% đến 35% và một số trường hợp thuế được tính bằng cách sử dụng thuế lũy tiến về khối lượng khai thác.

Thuế bảo vệ môi trường

Thuế bảo vệ môi trường được áp dụng đối với các sản phẩm được coi là có tác động tiêu cực đến sức khỏe con người hoặc môi trường như than, xăng dầu, túi nhựa, dầu,  … Không tính đối với hàng hóa quá cảnh qua biên giới Việt Nam, hàng hóa tạm nhập tái xuất trong thời hạn cho phép của hàng hóa được xuất khẩu trực tiếp hoặc ủy thác để xuất khẩu bởi các nhà sản xuất. Thuế bảo vệ môi trường được trả một lần ở giai đoạn sản xuất hoặc nhập khẩu.

Luật thuế sử dụng đất phi nông nghiệp

Luật thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đã được ban hành và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2012, thay thế cho Pháp lệnh cũ về thuế nhà đất năm 1992 và sửa đổi năm 1994 và điều chỉnh ba đối tượng sau:

(1) Đất thổ cư ở nông thôn, thành thị;

(2) Đất sản xuất và kinh doanh phi nông nghiệp, bao gồm đất xây dựng khu công nghiệp; đất làm mặt bằng xây dựng cơ sở sản xuất, kinh doanh; đất khai thác và chế biến khoáng sản; và đất sản xuất vật liệu xây dựng, làm đồ gốm;

(3) Đất phi nông nghiệp được sử dụng cho mục đích thương mại. Đất phi nông nghiệp được sử dụng cho các dự án phi thương mại không phải chịu loại thuế này. Ngoài ra, các quy định cũng cung cấp chín trường hợp miễn thuế và bốn trường hợp giảm thuế 50%.

Về cơ bản, những người chịu trách nhiệm kê khai thuế và nộp thuế là các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân có quyền sử dụng đất chịu thuế. Trong trường hợp tổ chức, hộ gia đình hoặc cá nhân chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và / hoặc giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và các tài sản gắn liền với đất khác, thì người sử dụng đất hiện tại phải là người nộp thuế.

Các căn cứ để tính thuế sử dụng đất phi nông nghiệp là cả thuế suất và giá tính thuế. Thuế suất được phân biệt giữa các loại đất, đất với mục đích khác biệt và đất vượt quá hạn ngạch quy định.

Phí và lệ phí

Ngoài những điều trên, còn có một số phí và lệ phí khác như phí thuê sử dụng đất.

Thanh tra thuế và chế tài xử phạt

Các doanh nghiệp được thanh tra bởi cơ quan thuế một cách thường xuyên, thường là một lần trong mỗi giai đoạn ba đến năm năm.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng có thể phải chịu nhiều loại kiểm tra khác từ các cơ quan chức năng khác nhau của Việt Nam (ví dụ: Cục Hải quan, Tổng cục Thuế, Bộ Tài chính, Kiểm toán Nhà nước).

Thời gian và phạm vi kiểm tra được thông báo bằng một thông báo bằng văn bản được gửi đến doanh nghiệp trước khi kiểm tra.

Thanh tra hoặc kiểm tra thuế như vậy có thể dẫn đến việc thu thuế, lãi cho việc nộp thuế chậm và phạt. Các chế tài có thể bao gồm xử phạt hành chính đối với các vi phạm trong thủ tục nộp thuế và xử phạt cho việc khai thuế / gian lận thuế không chính xác.

Thời hiệu xử phạt đối với chế tài thuế lần lượt là hai và năm năm, kể từ ngày vi phạm đến ngày ra quyết định ban hành về việc áp dụng hình phạt; đối với việc thu thuế chưa khai báo hoặc chưa thanh toán và tiền lãi khi nộp thuế trễ, thời hạn thu là mười năm kể từ ngày ban hành biên bản vi phạm thuế (tuy nhiên không giới hạn thời gian nếu người nộp thuế không đăng ký thuế).

 

HIỆP ĐỊNH THUẾ TRÁNH ĐÁNH THUẾ HAI LẦN

Tổng quan

Việt Nam hiện đã ký kết Hiệp định thuế tránh đánh thuế hai lần (DAT) về việc tránh và ngăn chặn việc đánh thuế hai lần với hơn 80 quốc gia và các quốc gia khác đang ở giai đoạn đàm phán khác nhau.

Nói chung, tất cả các DTA đều có lợi cho người nộp thuế bằng cách cung cấp miễn thuế hoặc các chương trình khấu trừ thuế như một biện pháp để tránh đánh thuế hai lần.

Các DTA cũng đưa ra các hạn chế về thuế suất đối với một số loại thu nhập cụ thể (xem bên dưới) và hệ thống miễn thuế cho các nước đang phát triển trong giai đoạn phát triển kinh tế ban đầu, như Việt Nam

Thuế suất

Các DTA đưa ra mức thuế tối đa áp dụng cho một số loại thu nhập và nếu thuế suất theo quy định của pháp luật Việt Nam trong nước khác với thuế suất trong DTA, thì mức thuế thấp hơn sẽ được áp dụng.

Lưu ý, mã sau đây sẽ được áp dụng trong bảng sau:

(1) Có hiệu lực

(2) Chưa có hiệu lực

(3) Đang đàm phán
Miễn thuế cho người cư trú ngắn hạn

Thông thường, người cư trú ngắn hạn được miễn thuế tại quốc gia nơi thu nhập có được nhờ vào Hiệp ước thuế nếu đáp ứng ba điều kiện sau:

  • Số ngày ở Việt Nam ít hơn 183 ngày theo lịch;
  • Nguồn tiền công không phải là cư dân của Việt Nam; và
  • Tiền công không phải do cơ sở thường trú tại Việt Nam chịu. Tuy nhiên, các quy tắc của hiệp ước thuế không được tự động áp dụng và người nộp thuế cần phải nộp đơn cụ thể cho cơ quan thuế nếu được miễn thuế.

Hệ thống tín dụng miễn thuế

Để không làm giảm các ưu đãi thuế hiện có của Chính phủ Việt Nam, một số DTA thuế công nhận hệ thống tín dụng miễn thuế (tức là miễn thuế nước ngoài) theo hiệp ước thuế cụ thể do các yêu cầu mạnh mẽ từ các nước đang phát triển cũng như từ các cân nhắc chính trị hợp tác với các nước như vậy.

Theo đó, miễn thuế theo luật pháp Việt Nam được hưởng tín dụng miễn thuế khi cư dân của nước khác được hưởng tín dụng thuế Việt Nam đã được nộp theo luật pháp Việt Nam (và hiệp ước) nếu là người Việt Nam thuế đã không được giảm hoặc giảm theo các biện pháp khuyến khích đặc biệt được thiết kế để thúc đẩy phát triển kinh tế ở Việt Nam.

Hệ thống tín dụng miễn thuế này thường chấm dứt một số năm nhất định sau khi hiệp ước thuế có hiệu lực.

 

KẾ TOÁN VÀ KIỂM TOÁN

 

Các doanh nghiệp có vốn nước ngoài và các bên nước ngoài tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh (gọi chung là FIE), được yêu cầu áp dụng Chuẩn mực kế toán Việt Nam.

Mỗi doanh nghiệp được yêu cầu sử dụng Kế toán trưởng là người đáp ứng các tiêu chí và điều kiện theo quy định của Luật Kế toán, ngoại trừ đối với các doanh nghiệp siêu nhỏ.

Báo cáo tài chính hằng năm của FIEs phải được kiểm toán mỗi năm một lần theo quy định của Việt Nam.

 

KHUNG PHÁP LÝ CỦA HỆ THỐNG KẾ TOÁN VIỆT NAM

Khung pháp lý của hệ thống kế toán Việt Nam được quy định theo Luật Kế toán ban hành bởi Quốc hội Việt Nam vào năm 2003. Quy định mới được phê duyệt vào cuối tháng 11 năm 2015 và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2017.

Luật Kế toán tạo khung pháp lý cho kế toán và báo cáo doanh nghiệp tại Việt Nam. Theo Luật Kế toán, tất cả các công ty đều được yêu cầu lập báo cáo tài chính theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS), Quy chế kế toán Việt Nam và hướng dẫn chi tiết của Bộ tài chính.

Luật kế toán xác nhận sự phù hợp của Chuẩn mực kế toán Việt Nam với Chuẩn mực quốc tế đối với việc lập Báo cáo tài chính của các doanh nghiệp.

Bộ Tài Chính đã công bố 26 Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) trong giai đoạn 2000 đến 2005, 37 Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA) vào năm 2012 và 10 VAS khác năm 2015 dựa trên chuẩn mực kế toán và kiểm toán quốc tế.

Căn cứ Thông tư số 200/2014/TT-BTC được ban hành ngày 22 tháng 12 năm 2014 bởi Bộ Tài Chính có hiệu lực từ năm 2015, các doanh nghiệp hiện nay được phép thiết kế chứng từ thanh toán riêng theo yêu cầu của Luật Kế toán, theo nhu cầu quản lý của họ và đặc điểm hoạt động.

Trong trường hợp các doanh nghiệp không thể tự phát hành chứng từ, có thể áp dụng các mẫu chứng từ thanh toán đính kèm theo Thông tư.

 

 

HỆ THỐNG KẾ TOÁN VIỆT NAM

Các doanh nghiệp có vốn nước ngoài và các bên nước ngoài tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh (gọi chung là FIEs), được yêu cầu áp dụng hệ thống kế toán Việt Nam, Chuẩn mực kế toán Việt Nam và hướng dẫn diễn giải.

Thông thường, các công ty không cần đăng ký hệ thống kế toán nếu họ tuân thủ đủ chuẩn mực hệ thống kế toán. Tuy nhiên, khi công ty nào đó muốn sửa đổi hoặc bổ sung bất kỳ tiêu chuẩn nào, họ phải đăng ký và được sự đồng ý từ Bộ Tài Chính trước khi tiến hành.

Các yêu cầu chung đối với Hệ thống kế toán Việt Nam bao gồm:

  • Sử dụng ngôn ngữ Tiếng Việt hoặc cả tiếng Việt và ngôn ngữ khác đã được sử dụng rộng rãi trong việc chuẩn bị hồ sơ kế toán
  • Sử dụng Đồng Việt Nam làm đơn vị tiền tệ trong kế toán, chỉ trong trường hợp hạn chế FIEs mới được sử dụng ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ trong hồ sơ kế toán của mình.
  • Biểu đồ kế toán phải tuân thủ Quy định kế toán Việt Nam. Nếu các doanh nghiệp kinh doanh muốn có bất kỳ khoản phí nào trong biểu đồ kế toán, họ phải đăng ký và nhận được sự đồng ý từ Bộ Tài Chính trước khi thực hiện.
  • Nhiều báo cáo phải được xây dựng theo quy định của Quy định kế toán Việt Nam.

 

CHUẨN MỰC KẾ TOÁN VIỆT NAM (VAS)

Phương thức kế toán không phải lúc nào cũng được quy định rõ ràng trong Chuẩn mực kế toán Việt Nam và do đó có thể được thực hiện dựa trên Chuẩn mực kế toán quốc tế.

Lý do là nó được coi là chính sách ngầm định của Bộ tài chính để việc sử dụng Chuẩn mực Kế toán quốc tế lấp đầy những thiếu sót còn lại của “tập quán kế toán công bằng” chưa được phát triển đầy đủ tại Việt Nam.

Cần phải nói thêm, việc áp dụng phải được nhận được sự chấp thuận trước của Bộ Tài Chính.

 

ĐƠN VỊ TIỀN TỆ TRONG HOẠT ĐỘNG KẾ TOÁN

Như đã nói ở trên, yêu cầu các công ty tại Việt Nam (kể cả các công ty có vốn đầu tư nước ngoài) phải sử dụng đồng Việt Nam làm đơn vị tiền tệ trong kế toán.

Tuy nhiên, tại những nơi công ty chủ yếu nhận thu nhập và thực hiện thanh toán bằng ngoại tệ, công ty có thể sử dụng ngoại tệ được quy định bởi Bộ Tài Chính làm tiền tệ kế toán. Công ty phải tự chịu trách nhiệm về việc này và thông báo cho cơ quan thuế khi thực hiện.

Các công ty có vốn nước ngoài thành lập và hoạt động tại Việt Nam và sử dụng ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ kế toán đồng thời lập báo cáo tài chính bằng đơn vị tiền tệ kế toán (ngoại tệ) và chuyển các báo cáo này thành đồng Việt Nam để nộp cho cơ quan quản lý nhà nước.

NĂM TÀI CHÍNH

Năm tài chính áp dụng cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam là theo năm dương lịch.

Từ ngày 01 tháng 01 đến ngày 31 tháng 12, doanh nghiệp có thể thông báo cho cơ quan thuế địa phương năm tài chính 12 tháng của họ, bắt đầu từ ngày đầu tiên của quý và kết thúc vào ngày cuối cùng của quý trước trong năm tới.

NHÂN VIÊN KẾ TOÁN

Mọi doanh nghiệp được yêu cầu sử dụng Kế toán trưởng, người phải đáp ứng được các tiêu chí và điều kiện theo quy định của Luật Kế toán, ngoại trừ các doanh nghiệp siêu nhỏ.

Người nước ngoài có thể được bổ nhiệm làm Kế toán trưởng của doanh nghiệp, với điều kiện là người này đáp ứng các điều kiện theo quy định và người này có chứng chỉ chuyên môn kế toán hoặc chứng chỉ kế toán/kiểm toán do Bộ Tài Chính tổ chức nước ngoài công nhận; hoặc chứng chỉ hành nghề kế toán / kiểm toán do Bộ Tài Chính cấp; hoặc chứng chỉ Kế toán trưởng có được sau khi vượt qua khóa đào tạo kế toán trưởng của chương trình đào tạo theo quy định của Bộ Tài Chính.

HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN

Các báo cáo tài chính hàng năm của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phải được kiểm toán mỗi năm một lần theo quy định của Việt Nam.

Việc kiểm toán phải được thực hiện bởi công ty kiểm toán độc lập được phép hoạt động tại Việt Nam.

Doanh nghiệp được yêu cầu nộp báo cáo tài chính đã được kiểm toán cho cơ quan chức năng (ví dụ: cơ quan cấp phép, cơ quan thuế địa phương, …) trong vòng 3 tháng kể từ ngày kết thúc năm tài chính.

Văn phòng Đại diện và Văn phòng quản lý dự án không phải kiểm toán và chỉ phải xuất trình Báo cáo tài chính để đáp ứng các nghĩa vụ của công ty mẹ. Tuy nhiên, họ được yêu cầu giữ hồ sơ kế toán theo VAS đơn giản hóa.

HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ

Khung pháp lý của kiểm toán nội bộ được quy định tại Nghị định 05/2019/ NĐ-CP ngày 22 tháng 01 năm 2019 do Chính phủ ban hành năm 2019 và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 4 năm 2019.

Theo Nghị định 05, kiểm toán nội bộ được yêu cầu cho doanh nghiệp theo hình thức sau đây:

  • Công ty niêm yết;
  •  Doanh nghiệp có 50% vốn điều lệ do Nhà nước nắm giữ, là các công ty mẹ hoạt động theo mô hình kinh doanh mẹ – công ty con; và
  •  Doanh nghiệp nhà nước là công ty mẹ hoạt động theo mô hình kinh doanh công ty mẹ – công ty con.

 

Lưu ý, doanh nghiệp có thể thuê các công ty kiểm toán độc lập được công nhận hợp pháp để cung cấp dịch vụ kiểm toán, trong trường hợp doanh nghiệp thuê công ty kiểm toán độc lập được công nhận để cung cấp dịch vụ kiểm toán nội bộ, họ phải đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc kiểm toán nội bộ cơ bản và các yêu cầu khác được quy định.

 

Untitled-1

GỬI YÊU CẦU TỚI LUẬT SƯ

Hotline: 0904 340 664 | Email: info@sblaw.vn